ትግርኛ


ኣብ ታሪኻዊ ናይ ውግእ  ቦታ ዝተደኮነት ቤት መዘከር ሃምን

ኣብ ጥቃ ባገንስቴከት(Baggensstäket) ኣብ ናካ(Nacka) ዝርከብ ቦታ፤ ብስነ ጥንታውያን ተመራመርቲ ንሸውዓተ ዓመት ብዝተገብረ ኩዕታ፤ ኣብ ሽወደን ንመጀመርታ ግዜ ናይ ውግእ ቤት መዘከር ክምስረት ሓጊዙ።

ቤት መዘከር ሃምን ዓቢ ታሪኽ ዝሓቆፈት ኮይና፤ ኣብ ውሽጢ ክኣ ጥንታዊ ዝኾነ ኣቁሑትን፥ ስእልታትን፥ ዶኩመንት ሰነድ፥ ዝስማዕን(Audio) ዝርአን(ፊልም) ዝተቀረበ መግለጺታት ይርከባ።

ቦታ፤ ብራንትቬገን(Brantvägen) ፥ ሶልትኾቦደን(Saltsjöbaden)፥ ናካ(Nacka)

ዋጋ፤ ንዓበይቲ 80 SEK ንቆልዑ ስጋብ 12 ዝዕድሚኦም ብናጻ

ዝክፈተሉ ስዓታት

ሓሙስን ዓርብን፥ ካብ 12 ድሕሪ ቀትሪ ስጋብ 5 ድሕሪ ቀትሪ

ቀዳምን ሰንበትን፥ ካብ 11ቅድሚ ቀትሪ ስጋብ 5 ድሕሪ ቀትሪ

መጺኩም ክትሪኢዎ ምስ ትደልዩ፤ ከም’ውን ሓባሪ መራሒ ምስ ትደልዮ ኣቀዲምኩም ክትሕብሩ ትክእሉ፤ ኩሉ ግዜ ክትሕብሩ ትክእሉ ማለት ምሉእ ዓመት ኣገልግሎት ይህብ። ሓባሪ መራሒ ምስ ትደልዩ ቅድሚ ሰዓት 6 ድ.ቀ. 600 ክሮነር ኣብ ናይ ስራሕ እዋን ምስ ዝኸውን፤ ኣብ ናይ ዕረፍቲ ግዜ ምስ ዝኸውን ድሕሪ ሰዓት 6 ድ.ቀ. 1200 ክሮነር።

በዚ’ውን ክትረኽቡና ትክእሉ

ቅጽሪ ተሌፎን፥ (+46) 8570 31 110

ኢመይልinfo@hamnmuseum.se

እታ ጸባብ ዕምቆት ዘይብላ ዓቢ ታሪኽ ዝሓቆፈት ቦታ

ኣብ ሞንጎ ባልቲክ ባሕሪን(Baltic sea) ስተኮልምን(Stockholm) ከም ሓደ መትሓላለፊ ዝነበረ ኮይኑ  ብነሓሰ 13/1719 ውጽእ ኢልካ ካብ ስክግስእ(Skogsö) ጭፍራ ዝኾና መራኽብ ናይ ሩስያ ነበራ። ንገለ እዋናት ድማ መራክብ ሩስያ ናይ ጻር ፔተር (Tsar Peter ) ንስተኮልም(Stockholm) ክወርዋ ይደናደና ነበራ። በዚ ምኽንያት ድማ ወራር ስቴከት(Stäket) ተኻይዱ። ድሕሪ ክልተ ሚእቲን ሓምሳን ዓመት ድማ ፊስክ ሴትራ(Fisksätra) ኣብ ናካ (Nacka) ተደኪና። እዚ ቦታ እዚ፣ ካብ ኣብ ሽወደን ዝርከቡ ቦታታት፣ ካብ ዝተፈላለየ ዓድታት ዝመጹ ብብዝሒ ዝቅመጥዎ ቦታ ኮነ። ቤት መዘከር ሃምን ካብ 4 ክፍለ ዘመን ኣትሒዙ፣ ናይ ቫይኪን ዝነበረሉ ግዜ፣ ከምኡ’ውን ናይ 18 ክፍለ ዘመን፣ ናይ ቀረባ ግዜ ታሪኽ ምምስራት ምትእክካብ ካብ ዝተፈላለዩ ዝመጹ ሰባት፣ ኣብዚ ቤት መዘከር ምርኢት ተዘርጊሑ ይርከብ።

ብምኽንያት ምኽዓት ናይ ውግእ ቦታ ሓድሽ መብርሂ ኣብ ታርኽ ኣምጺኡ

በቲ ዝተረክበ ርክበታት ድማ ብዙሓት ስነ-ፍልጠታውያን ብዙሕ ኣበርክቶ ጌሬም፣ ኣብ ታሪኽ ናይዚ ቦታ መግለጺ ምሃብ። ናይ ባሐሪ መጽናዕቲ ዘካይዱ፣ ናይ ውግእ ኣፍልጦ ዘለዎም ስነ ጥንታውያን፣ ናይ ሰልዲ መጽናዕቲ ዘካይዱ፣ ናይ ዓዕጽምቲ መጽናዕቲ ዘካይዱ፣ ናይ ታሪኽ መጽናዕቲ ዘካይዱ፣ ዝምዝግቡን ካልኦትን ሓገዝ ኣበርኪቶም። ኣብ ውሽጢ ቤት መዘከር ድም ናይዚ መጽናዕቲ ውጽኢትን ርኽበታትን ይርከብ።

ሃምን ካብ መዕሪፊ ኣውተቡስ ወይ ካብ ናይ ባቡር መዕረፊ 150 ሜተር ርሒቃ ትርከብ። ካብ ማእከል ከተማ ስተኮልም(Stockholm) ብጃልባ ናይ 30 ደቃይቅ ርሕቀት ኣለዋ።

 

ውግእ ሶድራ ስቴከት (Södra Stäket)1719

ኣተዋጽኦ

መእተዊ

ኣብ 1719 ካብ ምብራቃዊ ቦታ ስተኮልም(Stockholm) 15 ኪሎ ሜተር ሪሒቁ ዝርከብ ውግእ ሶድራ ስቴከት(Södra Stäket) ተካይዱ። ዋላካ እዚ ውግእ እዚ ከም ናይ ዓቢ ውግእ ኖርዲክ(Great Nordic war) ኣይዘከር ናይ ሽዑ ዝነበረ በዓል ስልጣን ኤሪክ ስፓረ(Erik Sparre) ነቲ ውግእ ከምዚ ኢሉ ይገልጾ ኡነ ፐቲተ ኣፋረ ድእንፋቴረ(une petite affaire d’infanterie) እንተኾነ ግን ንስተኮልም ካብ ወራር ኣድሒንዋ። ዕላማ ምፍሓር ናይ ውግእ ቦታ ሶድራ ስቴከት(SÖDRA STÄKET) ብስነ ጥንታውያን ተመራመርቲ ቀዳማይ ዕላምኡ ነቲ ታሪኻዊ ናይ ውግእ ቦታ ምጽናዕ፣ ነቲ ኣብኡ ዘሎ መቃብራት ምጽናዕን (ካብ ኣብኡ ዘሎ ሓንቲ መቃብር ቅድሚ 30 ዓመት ተዳህሲሳ) ከምኡ’ውን ዝኾነ ካልእ ጃልፓ ሩስያ ዝጠሓላ ከይህልዋ ንምድህሳስ ዝዓለመ ኩዕታ እዩ።

1719 ኣብ ኣጋ ምውዳእ ኩናት ኖርዲክ (Great Nordic war) ናይ ሩስያ ጃልባ 130 ዝኾና፣ ስሉፕ (Sloop) ንእሽቶ ናይ ኲናት መርከብ 100 ዝኾና፣ ናይ ውግእ መራክብ 21ዝኾና፣ ከምኡ’ውን 30,000 ወተሃደራት ብምኻን ኣብ ትሕቲ ኣድሚራል (ጭፍራ መራኽብ ኣዛዚ መኮነን) ኣፕራክሲን (Apraksin) ዝምርሓ ንምብራቃዊ ሽወደን ወረርዋ። እቲ ስርሒት ብሓይሊ ንሽወደን ናይ ሰላም ስምምዕ ንምፍራም ተባሂሉ ዝተገብረ’ዩ።

13 ነሓሰ ኣፕራክሲን(Apraksin) ንሶድራ ስቴከት(SÖDRA STÄKET) ምድረ ማያዊ ምጥቃዕቲ ኣካይዱ። እዚ ድማ ንስተኮልም ብድሕሪት መጺካ ንምጥቃዕ ተባሂሉ ዝተገብረ መጥቃዕቲ’ዩ። ኣብ ናይ መጥቃዕቲ ግዜ ናይ ሩስያ ቦጦሎኒ ካብ 3000 ስጋብ 6000 ዝኾኑ ወተሃደራትን ብክልተ ወገን ንናይ ሽወደን መከላከሊ ቦታ ዝነበረሉ ኣጥቅዑ። ኣብ መንገዲ ጥሒለን ዝነበራ ምሕላፍ ዝከልኦኦም መራክብ ደምሰስወን።

ኣብ ደቡባዊ ሸነክ 3 ቦጦሎኒ ናይ ሩስያ ተራገፉ። ከባቢ ሰዓት 7 ድማ እቶም ዝቀረቡ ዝነበሩ ወተሃደራት ሽወደናውያን ከባቢ 700 ዝኾኑ ብእግሮም ናብቲ ቦታ መጹ። ሰዓት 8 ውግእ ተጀሚሩ። ድሕሪኡ ድማ ቦምባታት ብክልቲኡ ወገን ክሰናደው ጀመሩ።

ብሰሜናዊ ወገን’ውን ከባቢ 700 ሜተር ሪሕቅካ ካብ ምዕራብ፤ 3 ቦጦሎኒ ናይ ሩስያ ነቲ ዕርዲ(እዚ መከላኸሊ ባህርያዊ እዩ ኔሩ) ኣብ ትሕቲ ቁጽጽሮም ከእትውዎ ፈቲኖም እንተኾነ ግን ኣይተዓወቱን። በቲ ዕጽፈ መልሲ ዝገበርዎ ተኹሲ ምስ ሓገዝ ንእሽቶ ኣብ ትሕጃ ዝጸንሑ ወተሃደራት፤ ወተሃደራት ሩስያ ካብቲ ዝነበርዎ ቦታ ከንሳሕቡ ተገደዱ።

እቲ ጽዑቅ ኩናት ንከባቢ ክልተ ሰዓት ቀጺሉ። ከባቢ 100 ዝኾኑ ወተሃደራት ሽወደናውያን ቆሲሎም ሩስያውያን’ውን ካብ 400 ስጋብ 500 ዝኾኑ ተሰዊኦም። እቲ ውግእ ብሽወደናውያን ድልዱል ወይ ከም ተሪር ናይ ምክልኻል ዓወት ይገልጽዎ፤ ብሩስያውያን ድማ ከም ዓቢ ዓወት ይገልጽዎ። ካብ መዛግብ ጽሑፋት ዝተጋራጨወ ሓሳባት’ዩ ተረኺቡ እዚ ነቲ ክውን ዘጋጠመ ፍጻሜታት ክትዛረበሉ ኣጸጋሚ ይገብሮ። ተመራመርቲ  ስነ-ታሪኽ ካብ ርኽበታት ድማ ሓድሽ ድሕረ ኩናት መጽናዕቲ የካይዱ ኣለው።

ስነ ጥንታዊ መጽናዕቲ

ካብ 2005 ስጋብ 2013 እዚ መጽናዕታዊ ፕሮጀክት ብ Swedish National Heritage Board ተካይዱ፤ ካብ 2014 ድማ ቤት መዘከር ሃምን የካይዶ ኣሎ።

ልዕሊ 1100 ርኽበታት ተረኺቦም። መስከቶ (ናይ ቅድም ዓይነት ብረት) (Musket) ፣ ዓረር ናይ ሽጉጥ፣ ቦምባ (Grapeshot)፣ ናይ ፍረስ ጫማ (Horseshoes)፣ መልጎም(Buttons)፣ መቕሎፊ(clasps)፣ ናይ ሰልዲ ሓጻዊን (Coins)፣ ካቲም (Ring)፣ ፍንጭልጫል ናይ ቡምባ (fragments from a clay pipe)፣ ሴፍ (a piece of a rapier)፣ ዝጠዋወ ሽጉጥ(half a fragment of a 2-pounder swivel gun)። ከምኡ’ውን ካብ ዕንጨይቲ ዝተሰርሑ መከላኸሊ ንኣብነት ፋስን ኩኛን መንደልን መስማርን ካራን ተረኺቡ።